Γεώργιος Δόκιος, γενικός διευθυντής Συνδέσμου Εταιρειών Φαρμάκων Ευρείας Χρήσεως

 

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ TIMETV

Τριακόσια εβδομήντα εκατομμύρια ευρώ υπολογίζεται να ξοδέψουν οι Έλληνες καταναλωτές για φάρμακα ευρείας χρήσεως το 2015. Πρόκειται για φάρμακα για τα οποία δεν απαιτείται συνταγή από τον γιατρό και που οι καταναλωτές προμηθεύονται από τα φαρμακεία. Σύμφωνα με μια ενδιαφέρουσα έρευνα, που έγινε από τον Σύνδεσμο Εταιρειών Φαρμάκων Ευρείας Χρήσεως, η δαπάνη αυτή θα εκτοξευτεί σε πάνω από 700 εκατ. ευρώ την επόμενη τριετία! . Έτσι, σε μία περίοδο που δημόσια φαρμακευτική δαπάνη μειώνεται, ο πολίτης καλείται να βάλει πιο βαθειά το χέρι στην τσέπη για να πληρώσει τα φάρμακα που προμηθεύεται χωρίς συνταγή γιατρού.

Η αναμενόμενη αύξηση στην δαπάνη των φαρμάκων ευρείας χρήσεως στηρίζεται σε δύο παράγοντες: πρώτον, στο γεγονός ότι στα φάρμακα ευρείας χρήσεως προστίθενται φάρμακα που μέχρι πρότινος καλύπτονταν από τα δημόσια ταμεία και δεύτερον στην προβλεπόμενη απελευθέρωση της αγοράς – ο νόμος έχει ήδη ψηφιστεί και σε σχετικά σύντομο χρονικό προβλέπει την απελυθέρωση των τιμών τους. Θα αυξηθούν οι τιμές; Ο ανταγωνισμός των εταιρειών μπορεί να οδηγήσει σε μείωση τιμών κάποιων φαρμάκων; Η απελευθέρωση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των φαρμακείων τι αλλαγές θα φέρει στον τομέα των τιμών; Eίναι ορισμένα ερωτήματα που τέθηκαν στην συνομιλία μας με τον κ. Γεώργιο Δόκιο γενικό διευθυντή του Συνδέσμου ΕΦΕΧ, έναν άνθρωπο που γνωρίζει πολύ καλά τις εξελίξεις στην αγορά φαρμάκου.

 

Κύριε Δόκιε η απελευθέρωση των τιμών των φαρμάκων ευρείας χρήσεως είναι ένα από τα θέματα που έχουν ανοίξει στην αγορά και που βεβαίωςς απασχολούν το καταναλωτικό κοινό. Με δεδομένο ότι ο σχετικός νόμος έχει ψηφιστεί τι πρέπει να περιμένουμεq

Όπως είπατε, πριν 1,5 χρόνο η ελληνική Βουλή ψήφισε το νόμο με τον οποίο από 1η Ιανουαρίου του 2017 οι τιμές των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων θα αφεθούν ελεύθερες. Πρακτικά, ο παραγωγός θα αποφασίζει για την τιμή που θα διαθέτει το προϊόν του στην αγορά. Επομένως δεν θα υπάρχουν πια δελτία τιμών των φαρμάκων, έτσι θα έχουμε να κάνουμε με ένα νέο καθεστώς σε σχέση με ότι επικρατούσε μέχρι σήμερα. Πρέπει να πω ότι η Ελλάδα είναι μία από τις τελευταίες χώρες που αποφασίζει κάτι τέτοιο. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα συγκεκριμένα προϊόντα εδώ και χρόνια πωλούνται με ελεύθερες τιμές, δηλαδή σε τιμές που αποφασίζονται ελεύθερα από τον αντιπρόσωπο, τον παραγωγό ή τον εισαγωγέα. Επομένως το σκηνικό στην αγορά των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων θα αλλάξει. Θα δοθεί στον καταναλωτή ή τον πολίτη η ευκαιρία να ενημερώνεται για την αξία τους και στις επιλογές που ο ίδιος έχει. Πέραν αυτών θα αναπτυχθεί η συγκεκριμένη αγορά, κάτι που θα έχει πολλαπλά θετικές επιπτώσεις στην γενικότερη οικονομία της χώρας.

 

Θα πρέπει να ανησυχεί ο καταναλωτής από την απελευθέρωση της αγοράς; Αυτή την στιγμή ένα κουτί παρακεταμόλη (πχ Depon) στην Ελλάδα πωλείται σε εξαιρετικά χαμηλή τιμή. H απελευθέρωση της τιμής είναι λογικά να οδηγήσει σε εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα και άρα σε αύξηση…

Να σας πω, εδώ υπάρχουν κάποιοι μύθοι γύρω από την υπόθεση της αύξησης των τιμών των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων όταν αφεθούν ελεύθερα. Αναφέρατε ενδεικτικά ένα σκεύασμα – την παρακεταμόλη -, με οποιοδήποτε εμπορικό σήμα κυκλοφορεί. Η παρακεταμόλη στην χώρα μας, η οποία γνωρίζει μεγάλους αριθμούς πωλήσεων, αυτή την στιγμή είναι το πρώτο φαρμακευτικό προϊόν στην χώρα. Πωλείται σε μια εξαιρετικά χαμηλή τιμή. Θα ρωτήσετε: στην τιμή αυτή δεν κερδίζει ο παραγωγός; Οπωσδήποτε κερδίζει, αλλά δεν γίνεται να αγοράζει κανείς την παρακεταμόλη πολύ φθηνότερα σε σχέση με ένα κουτί τσίχλες. Αυτό σημαίνει ότι το προϊόν αυτό θα μπορούσε να αναπτυχθεί σαν κοινόχρηστο προϊόν και όχι σαν εμπορικό σήμα, να αναπτυχθεί πολύ περισσότερο, με καινούργιες μορφές από τις οποίες θα μπορούσε να ωφεληθεί ο καταναλωτής.

 

Με ποιους τρόπους;

Κοιτάξτε, όταν οι τιμές ορισμένων προϊόντων είναι τόσο χαμηλές, οι εισαγωγείς και οι ξένες εταιρείες αποθαρρύνονται να έλθουν να επενδύσουν και να φέρουν ένα προϊόν στην χώρα μας. Είναι πολύ πιθανόν οι τιμές κάποιων προϊόντων να αυξηθούν, όμως, είναι βέβαιο ότι και οι τιμές πολλών άλλων θα μειωθούν. Όταν, για παράδειγμα, ένα μη συνταγογραφούμενο φάρμακο πωλείται – ας υποθέσουμε – 10 ευρώ, είναι πολύ εύκολο να δείτε την τιμή του να μειώνεται διότι θα αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό. Όταν δε κυκλοφορήσουν νέα προϊόντα, θα βγουν προϊόντα – γνωστά ως privatelabel– τα οποία θα ανταγωνιστούν τις τιμές των πρωτοτύπων που κυκλοφορούν. Έτσι, ο μέσος όρος των τιμών των αυξομειώσεων θα είναι θετικός για τον καταναλωτή αφού η μέση τιμή θα είναι χαμηλότερη.

 

Τότε προκύπτει εύλογα το ερώτημα από πού θα προκύψει η μεγάλη αύξηση της συνολικής αγοράς των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων. Σύμφωνα με τα δικά σας στοιχεία ο συνολικός τζίρος της αγοράς θα αυξηθεί από 370 σε πάνω από 700 εκατ. ευρώ. Εφόσον οι τιμές θα πέσουν, πως θα διευρυνθεί η αγορά;

Πρώτον, τα νούμερα που αναφέρατε – λογικά έτσι θα εξελιχθούν -, αφορούν ένα διάστημα πενταετίας. Δεύτερον, η αύξηση αυτή θα προκύψει και με την ανάπτυξη νέων προϊόντων γεγονός που θα συμβάλει στην σταδιακή αύξηση της αγοράς. Αυτό σημαίνει πολλαπλά θετικά επιτεύγματα, σημαίνει νέες θέσεις εργασίας, περισσότερα έσοδα για το δημόσιο. Πάνω απ΄όλα, όμως θα σημαίνει πολλαπλά οφέλη για τον πολίτη. Υπάρχει βεβαίως και μία άλλη διάσταση: θα αποδεσμευθούν ποσά από την κοινωνική περίθαλψη που θα μπορούσαν να διατεθούν σε άλλες ανάγκες κατηγοριών προϊόντων.

 

Η αγορά των φαρμάκων ευρείας χρήσεως καλύπτεται κυρίως από τις πολυεθνικές επιχειρήσεις. Τι ποσοστό καλύπτεται από τις εγχώριες φαρμακοβιομηχανίες;

Αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων αφορά προϊόντα ξένων εταιρειών. Αντιθέτως, οι ελληνικές εταιρείες αναπτύσσονται σιγά-σιγά, βάζοντας στην αγορά αντίστοιχα προϊόντα. Για να πάρετε μια γεύση σχετικά με το μέγεθος της αγοράς αυτής αρκεί να λάβετε υπόψη ότι στο σύνολο της ευρωπαϊκής φαρμακευτικής αγοράς οι μισές πωλήσεις (σε τεμάχια) ανήκουν στα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα. Τα ίδια ακριβώς φάρμακα εκπροσωπούν μόνο το 16% της αξίας των πωλήσεων λόγω του ότι τα προϊόντα αυτά έχουν παραδοσιακά χαμηλές τιμές! Στην χώρα μας, όμως, το ποσοστό συμμετοχής των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων ήταν παραδοσιακά χαμηλό τόσο σε σχέση με την συνολική εγχώρια αγορά όσο και σε σχέση με την ευρωπαϊκή αγορά. Να φανταστείτε ότι επί σειρά ετών ήταν μεταξύ 5%-7%. Μόλις πριν από ένα χρόνο και με την ενθάρρυνση των φαρμακευτικών εταιρειών είδαμε το ποσοστό αυτό να ανεβαίνει στο 11%, όταν στην Ευρώπη είναι 16%-17% ενώ σε διάφορες χώρες του πρώην Ανατολικού μπλοκ φτάνει το 25% – 28%.

 

Ένα θέμα που δημιουργεί πολύ μεγάλες αντιπαραθέσεις είναι το θέμα της απελευθέρωσης στην διακίνηση του φαρμάκου. Ποια είναι η δική σας θέση;

Σε ότι αφορά τα κανάλια διανομής, πρέπει να πούμε ότι οι φαρμακοποιοί ανησυχούν και βεβαίως έχουν δίκιο. Η θέση του Συνδέσμου των Εταιρειών Φαρμάκων Ευρείας Χρήσεως – είναι ο σύνδεσμος της φαρμακο-βιομηχανίας -, είναι ότι αυτά τα προϊόντα θα πρέπει να πωλούνται «δια χειρός φαρμακοποιού από τα νομίμως λειτουργούνταν φαρμακεία της χώρας μας». Κι αυτό διότι μπορεί να μιλάμε για διαφημιζόμενο προϊόν – κατευθείαν προς τον πολίτη χωρίς συνταγή γιατρού -, αλλά δεν παύει να μιλάμε για φάρμακο και στη διακίνησή του πρέπει να έχει λόγο ο φαρμακοποιός. Στον αναβαθμισμένο ρόλο, που ο ίδιος πρέπει να έχει, οφείλει να συμβουλεύει κατάλληλα τον πολίτη που του λέει «έχω πονοκέφαλο» ή «με πονάει η κοιλιά μου», να τον ρωτήσει αν παίρνει άλλα φάρμακα και να καθοδηγεί κατάλληλα. Όταν μιλάμε για φάρμακο δεν μιλάμε για απορρυπαντικό. Μιλάμε για ένα προϊόν το οποίο έστω και εάν το προμηθεύεται χωρίς τη συνταγή του γιατρού οφείλει να λαμβάνει σοβαρά υπόψη του τη γνώμη του φαρμακοποιού του.

 

Πάντως το πρώτα ρήγμα στα δίκτυα διανομής έγινε με την πώληση συμπληρωμάτων διατροφής, βιταμικών κλπ μέσω των σουπερμάρκετς…

Μιλάτε για συμπληρώματα διατροφής. Αυτό είναι διαφορετικό από τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα. Για να πουληθεί ένα φάρμακο σε ένα supermarket – αν τελικά η πολιτεία αποφασίσει να προχωρήσει σε αυτό το άνοιγμα των καναλιών – θα πρέπει να έχουμε συγκεκριμένες προϋποθέσεις ασφαλείας και φύλαξης του φαρμάκου. Δηλαδή όπως σε ένα φαρμακείο τηρούνται όλες οι διαδικασίες και οι προϋποθέσεις για να φυλάσσονται σωστά τα φάρμακα στα ράφια θα πρέπει αντίστοιχες να τηρηθούν και στο supermarket. Δεύτερον, θα πρέπει να πωλούνται ξεχωριστά μέσα στο supermarket από τα υπόλοιπα προϊόντα καταναλωτικά – σε ξεχωριστό section του supermarket. Τρίτον, να υπάρχει ένας φαρμακοποιός ο οποίος θα είναι αναγνωρισμένος από τον φαρμακευτικό σύλλογο της χώρας που θα βρίσκεται εκεί και θα δίνει οδηγίες στον πολίτη που ζητάει το φάρμακο του και τέταρτο, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι συσκευασίες των φαρμάκων που θα χορηγούνται ίσως θα πρέπει να χορηγηθούν με τις διαφορετικές συσκευασίες από αυτές που χορηγούνται στο φαρμακείο. Όπως βλέπετε, το θέμα είναι πολύπλοκο και δεν πρέπει να ξεφύγει από τα χέρια του φαρμακοποιού.

 

Λέτε ότι πρέπει κανείς να σεβαστεί τον ρόλο του φαρμακοποιού.

Απόλυτα και γι’ αυτό το λόγο θεωρούμε ότι θα πρέπει τα φάρμακα να εξακολουθούν να χορηγούνται από τα φαρμακεία. Εκτός των άλλων έχουμε πάρα πολλά φαρμακεία – 11.000 τον αριθμό – πράγμα που σημαίνει πολύ απλά ότι ο καθένας πολύ εύκολα μπορεί να μπει και να αγοράσει το φάρμακο που θέλει.

 

Κύριε Δόκιε, ως ΕΦΕΧ έχετε σηκώσει την σημαία που ακούει στο όνομα «αυτοφροντίδα». Μιλήστε γι αυτή τη νέα τάση που κερδίζει ολοένα και μεγαλύτερο έδαφος στην Ευρώπη.

Η «αυτοφροντίδα» είναι ένα πολύ βασικό θέμα και αποτελεί θα έλεγα το κλειδί στο όραμα του συνδέσμου μας. Αυτό που ονομάζουμε αυτοφροντίδα – selfcare στην διεθνή ορολογία – είναι ένας τομέας που αναπτύσσεται γοργά σε πάρα πολλές χώρες της Ευρώπης και πέραν αυτής, διότι αναγνωρίζεται ότι η φροντίδα της υγείας του πολίτη θα πρέπει πριν από όλα να είναι στα χέρια του ίδιου του πολίτη. Αυτός θα πρέπει να φροντίζει μόνος του την υγεία του. Κι αυτό μπορεί να το πετύχει μόνον όταν είναι καλά ενημερωμένος όχι μόνο για το φάρμακο που θα πάρει – αυτό είναι το λιγότερο -, αλλά για το πως θα ζει καλύτερα, με τι τρόπους υγείας και φροντίδας του εαυτού του. Το «ευ ζειν» είναι στην ομπρέλα της αυτοφροντίδας. Πρέπει ο ίδιος να γνωρίζει ότι τα εμβόλια που παίρνει – με την συμβουλή του γιατρού του – είναι μέρος της προφύλαξης που παίρνει για την υγεία του. Πολύ περισσότερο όταν έχει μικροπροβλήματα υγείας τα οποία αντιμετωπίζονται πάρα πολύ εύκολα χωρίς να περιμένει στην ουρά ή να κλείνει ένα ραντεβού για το πότε θα μπορέσει αν τον δει ο γιατρός του ταμείου του. Όλα αυτά μπορεί να το αποφασίζει μόνος του και βεβαίως «καλύπτονται» από την μεγάλη ομπρέλα της αυτοφροντίδας, η οποία δυστυχώς στην χώρα μας δεν είναι αναπτυγμένη. Για α αναπτυχθεί θα χρειαστούν οι συντονισμένες προσπάθειες του Συνδέσμου αλλά και της Πολιτείας ώστε να εφαρμοστεί μια πολιτική υγείας από το ίδιο το κράτος. Στο Ηνωμένο Βασίλειο που είναι μία ευρωπαϊκή χώρα, η κυβέρνηση, οι ιατρικοί σύνδεσμοι, οι φαρμακευτικοί σύλλογοι αναπτύσσουν ένα πρόγραμμα εφαρμογής του self-care, της αυτοφροντίδας δηλαδή, και υποστηρίζεται δυναμικότατα θα έλεγα από την ίδια την κυβέρνηση και ενθαρρύνοντας τους πολίτες να την ακολουθήσουν.

ΣτηνΠορτογαλία επίσης – η οποία είναι μια χώρα που περνάει την ίδια κρίση με εμάς και η δομή της οικονομίας της δεν διαφέρει σημαντικά από την δική μας – πριν από 8 χρόνια άφησαν ελεύθερες τις τιμές και φυσικά και τα κανάλια διανομής αλλά το σημαντικότερο, πριν από ένα μήνα ο Πορτογαλικός ΕΟΦ, η κυβέρνηση, ο ιατρικός και ο φαρμακευτικός σύλλογος συνεργάστηκαν και αναάπτυξαν ένα πρόγραμμα αυτοφροντίδας το οποίο θα διαρκέσει κάποιους μήνες σε όλα τα φαρμακεία της χώρας. Μέσω των φαρμακείων – όχι των supermarkets -, θα ενημερώνεται ο πολίτης με φυλλάδια, με συζητήσεις στα οφέλη που έχει με την ανάπτυξη της αυτοφροντίδας.

 

Έχετε κι εσείς καταρτίσει ανάλογα σχέδια;

Βεβαίως, έχουμε κάποια σχέδια τα οποία είναι αντίστοιχα άλλων κρατών που έχουν προχωρήσει πολύ. Βεβαίως προσαρμοσμένα στην ελληνική πραγματικότητα.

 

Ως ΕΦΕΧ πως αναπτύσσεστε;

Ο σύνδεσμός μας πρέπει να πω είναι σύνδεσμος της φαρμακευτικής βιομηχανίας της όπως είναι και οι άλλοι τρεις μεγάλοι σύνδεσμοι. Η πλειοψηφία των μελών μας είναι ξένες πολυεθνικές φαρμάκου, έχουμε όμως και ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες. Προσφάτως έγιναν μέλη του ΕΦΕΧ ελληνικές εταιρείες πολύ πετυχημένες στον φαρμακευτικό χώρο και οι οποίες αρχίζουν και αναπτύσσουν δραστηριότητες και πρωτοβουλίες στον χώρο της αυτοφροντίδας, των συμπληρωμάτων διατροφής, των ΜΗΣΥΦΑ. Πολύ πρόσφατα μάλιστα έγινε μέλος μας ελληνική εταιρεία η οποία διαθέτει πρώτες ύλες για την ανάπτυξη γαλλινικών μορφών με βάση την φαρμακοποιία στα φαρμακεία τα οποία οδηγεί σε διάφορες συμπληρωματικά φάρμακα, συμπληρωματικά της συνταγής του ιατρού.

 

Κύριε Δόκιε σας ευχαριστώ θερμά.

Κι εγώ σας ευχαριστώ που μου δώσατε την ευκαιρία να μιλήσω για μια αγορά η οποία από το 2017 έχει όλες τις προδιαγραφές να αναπτυχθεί θεαματικά.