Christoph Lemarie, πρόεδρος του Ελληνογαλλικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου και διευθύνων σύμβουλος της Pernod-Ricard Hellas

 

Συνέντευξη στη ΝΙΝΑ ΜΑΛΑΝΔΡΑΚΗ

 

Η Γαλλία έχει έντονο ενδιαφέρον για το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων της χώρας και, αν η πολιτική κατάσταση το επιτρέψει, θα λάβει συγκεκριμένη μορφή. Αυτό προκύπτει από την αποκαλυπτική συνέντευξη του κ. Christoph Lemarie, πρόεδρου του Ελληνογαλλικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου και διευθύνοντος συμβούλου της Pernod-Ricard Hellas, στο timetv, σύμφωνα με τον οποίο η πρόσφατη εξαγορά της βιομηχανίας S&B, η παρουσία 120 γαλλικών εταιρειών στην Ελλάδα και η συμμετοχή γαλλικών εταιρειών σε διαγωνισμούς που βρίσκονται σε εξέλιξη αποτελούν έμπρακτα δείγματα του γαλλικού ενδιαφέροντος για την ελληνική οικονομία. Ας τον ακούσουμε:

 

Οι οικονομικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας εμφάνισαν μια ιδιαίτερη άνθηση από τη δεκαετία του 1950. Θα μπορούσατε να μας δώσετε μια εικόνα της πορείας των διμερών σχέσεων των δύο χωρών από τότε;

Πράγματι, από τη δεκαετία του 1950 και κατά τη διάρκεια των τελευταίων 50 ετών είχαμε μια ομαλή πορεία των σχέσεών μας. Σίγουρα όμως σημείο καμπής πρέπει να θεωρηθεί η είσοδος της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που έγινε με την ισχυρή υποστήριξη της Γαλλίας. Ακόμη περισσότερο η ένταξη της Ελλάδας στην ευρωζώνη, που για μία ακόμη φορά είχε τη γαλλική υποστήριξη. Αυτό τόνωσε την ελληνική οικονομία, η οποία επιβραβεύθηκε, νομίζω, με τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας.

Κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων, οι γαλλικές εταιρείες δήλωσαν πρόθυμες να συμμετάσχουν. Οι γαλλικές εταιρείες επένδυσαν σε τομείς που παραδοσιακά είναι ανταγωνιστικές, όπως τα δημόσια έργα, η βιομηχανία τροφίμων, η διανομή και ο χρηματοπιστωτικός τομέας. Σε αυτό το χρονικό διάστημα οι διμερείς σχέσεις υποστηρίχθηκαν από ένα δίκτυο οργανισμών που συγκροτήθηκαν για τον συγκεκριμένο σκοπό. Ένας από τους πιο σημαντικούς οργανισμούς είναι το Ελληνογαλλικό Εμπορικό Επιμελητήριο το οποίο – αξίζει να σημειωθεί – είναι το αρχαιότερο στην Ελλάδα. Ιδρύθηκε πριν από 130 χρόνια. Υπάρχουν ωστόσο και άλλοι οργανισμοί οι οποίοι επίσης διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, προσφέροντας υποστήριξη προς τις γαλλικές εταιρείες που επιθυμούν να επενδύσουν στην Ελλάδα. Και το κάνουν νομίζω με μεγάλη επιτυχία, κάτι που αποδεικνύεται από το γεγονός ότι – παρά την κρίση – η παρουσία των γαλλικών εταιρειών στην Ελλάδα παρέμεινε ισχυρή κατά τα τελευταία επτά χρόνια.

 

Σε ποιους τομείς της ελληνικής οικονομίας εστιάζουν τα γαλλικά συμφέροντα;

Επικεντρώνονται σε ένα αρκετά ευρύ φάσμα, κάτι που αντανακλά την ποικιλομορφία της γαλλικής οικονομίας. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι το συγκεκριμένο ενδιαφέρον εστιάζεται σε τομείς όπου η Γαλλία είναι ισχυρή, όπως οι υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, των δημοσίων μετακινήσεων, και τα δημόσια έργα, καθώς επίσης και η βιομηχανία τροφίμων, στην οποία τυχαίνει να είμαι εκπρόσωπος, ως διευθύνων σύμβουλος της Pernod-Ricard Hellas, της δεύτερης μεγαλύτερης παγκοσμίως εταιρείας οινοπνευματωδών ποτών. Στην Ελλάδα δραστηιοποιούνται επίσης εταιρείες όπως η Danone και η LVMH ενώ σημαντική είναι η γαλλική παρουσία στην ξενοδοχειακή βιομηχανία, τον τουρισμό, την ενέργεια, τα καταναλωτικά αγαθά, τα φαρμακευτικά προϊόντα και τις τράπεζες – μέχρι την κρίση δυστυχώς.

 

Πώς θα περιγράφατε γενικότερα τις διμερείς σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών;

Σε γενικές γραμμές, πιστεύω ότι είναι εξαιρετικές. Δεν είναι παλαιές, αλλά σίγουρα είναι μακροχρόνιες. Θα έλεγα ότι η Γαλλία έχει σταθεί στο πλευρό των Ελλήνων από την αρχή της σύγχρονης Ελλάδας. Ανέφερα προηγουμένως το Ελληνογαλλικό Επιμελητήριο ως το πρώτο διμερές επιμελητήριο που ιδρύθηκε στην Ελλάδα. Θα μπορούσα ωστόσο να αναφέρω και τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, την παλαιότερη της χώρας, η οποία ακόμη και σήμερα παίζει καθοριστικό ρόλο στην πολιτιστική ζωή της Ελλάδας αφού είναι υπεύθυνη για αρχαιολογικούς χώρους όπως οι Δελφοί και η Δήλος.

Η Γαλλία στάθηκε πάντα δίπλα στην Ελλάδα, και στις καλές και στις δύσκολες στιγμές της. Νομίζω ότι αυτό δεν θα αλλάξει. Είναι μια σχέση που απέδειξε ότι μπορεί να αντέχει στις δυσκολίες της ζωής. Η Γαλλία στέκεται στο πλευρό των Ελλήνων πολιτών ανεξαρτήτως των πολιτικών επιλογών τους. Δεν αναφέρομαι στην κυβέρνηση της Γαλλίας αλλά στις γαλλικές επιχειρήσεις. Οι περισσότερες γαλλικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μου, δεν έχουμε εγκαταλείψει την Ελλάδα, παρά τις αντιξοότητες της αγοράς. Σε πολλούς τομείς η πτώση ήταν δραματική – ως και 50% –, αλλά οι περισσότερες εταιρείες έχουν παραμείνει, έχουν προσαρμοστεί και τελικώς εφαρμόσει νέους τρόπους ανάπτυξης. Εμείς θα συνεχίσουμε.

 

Θα μπορούσατε να μας δώσετε συγκεκριμένες λεπτομέρειες για τις επιπτώσεις στο διμερές εμπόριο κατά την περίοδο της κρίσης;

Είναι αλήθεια ότι η πτώση ήταν εξαιρετικά μεγάλη σε πολλούς τομείς και κλάδους. Για παράδειγμα, στην αγορά των οινοπνευματωδών ποτών η πτώση ήταν περίπου 50%. Αντίστοιχη διψήφια – και μάλιστα πολύ υψηλή – επιβράδυνση είχαμε και σε άλλους τομείς, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, άλλα καταναλωτικά προϊόντα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη μεγαλύτερες μειώσεις σε τομείς που είναι ιδιαίτερα κυκλικοί, όπως τα δημόσια έργα ή η ενέργεια. Σε γενικές γραμμές, οι περισσότερες γαλλικές εταιρείες, με εξαίρεση τις εταιρείες του χρηματοπιστωτικού τομέα, έχουν μείνει στην Ελλάδα. Έχουν φυσικά προσαρμόσει την παρουσία τους και τις δραστηριότητές τους και αναζητούν νέες πηγές ανάπτυξης. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε τομείς όπως ο κλάδος του τσιμέντου. Όταν η εταιρεία Lafarge είδε τις δραστηριότητές της στην εγχώρια αγορά να συρρικνώνονται, στράφηκε προς τις εξαγωγές με πολύ μεγάλη επιτυχία μπορώ να πω.

Οι γαλλικές εταιρείες αντέδρασαν με διαφορετικούς τρόπους. Ο πρώτος τρόπος είναι να προσαρμόζουν την παρουσία τους και το μέγεθός τους, όπως άλλωστε κάναμε και εμείς. Όντας διεθνείς όμιλοι, προχωρούν σε αυτή την επιλογή με τρόπο που να σέβεται το εργατικό δυναμικό. Ο δεύτερος τρόπος είναι να αλλάξουν τη φύση της παρουσίας τους. Αυτό, για παράδειγμα, θα μπορούσε να ειπωθεί για τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Τα γαλλικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεν έχουν εγκαταλείψει την Ελλάδα, έχουν απλά αλλάξει τον τρόπο προσέγγισής της ενώ εξακολουθούν να είναι παρούσες μέσω συνεργασιών και franchise. Ένα παράδειγμα εταιρείας που άλλαξε τη φύση της παρουσίας της είναι η Carrefour: μέχρι πριν από δύο χρόνια η εταιρεία είχε παρουσία στην Ελλάδα μέσω μιας κοινοπραξίας. Στη συνέχεια αποφάσισε να αποχωρήσει ως επενδυτής, αλλά με αυτόν τον τρόπο η εταιρεία εξακολουθεί να παραμένει στην Ελλάδα. Ο καθένας μπορεί να δει πινακίδες Carrefour στους δρόμους αφού η εταιρεία έχει κλείσει συμφωνία franchise με τον όμιλο Μαρινόπουλου.

Παρά τις αλλαγές, η Γαλλία παραμένει ένας από τους βασικούς οικονομικούς εταίρους της Ελλάδας. Κατατάσσεται μεταξύ των πέντε κορυφαίων χωρών αφού συμμετέχει με 120 εταιρείες με άμεση παρουσία στην Ελλάδα. Οι εταιρείες αυτές έχουν επενδύσει και συνεχίζουν να επενδύουν στην Ελλάδα. Επιπροσθέτως πρέπει να πούμε ότι αρκετές εταιρείες, όπως η Carrefour, έχουν παραμείνει με έμμεσο τρόπο στη χώρα, μέσω συνεργασιών, συμπεριλαμβανομένων των κοινοπραξιών ή των συμφωνιών διανομής.

 

Ποια ελληνικά προϊόντα κατατάσσετε ως κορυφαία στις προτιμήσεις των Γάλλων καταναλωτών;

Νομίζω ότι το ελληνικό προϊόν που αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για τους Γάλλους καταναλωτές είναι η ίδια η Ελλάδα. Η Ελλάδα είναι ένας σημαντικός τουριστικός προορισμός για τους Γάλλους, που θεωρούνται από τα σημαντικότερες ομάδες του τουρισμού. Εκτιμάται ότι το 2014 περίπου 1,6 εκατ. Γάλλοι τουρίστες επισκέφθηκαν την Ελλάδα. Νομίζω ότι αυτό αντιστοιχεί σε μια αύξηση 20% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

 

Βλέπετε περαιτέρω προοπτική ανάπτυξης στον τομέα του τουρισμού;

Βεβαίως, και αυτό διότι ο τουρισμός είναι ένας από τους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας που, όπως όλα δείχνουν, έχει πολύ μεγαλύτερα περιθώρια ανάπτυξης. Η Γαλλία, όπως σας είπα, ήταν ανέκαθεν μια σημαντική πηγή τουριστών για την Ελλάδα. Οι αριθμοί εξακολουθούν να αυξάνονται. Η αρχική πρόβλεψη για το 2014 ήταν 1,4 εκατ. Γάλλοι τουρίστες στην Ελλάδα ενώ η τελική επίδοση προσέγγισε το 1,6 εκατ. επισκέπτες. Οι Γάλλοι τουρίστες αντιπροσωπεύουν σχεδόν 900 εκατ. ευρώ έσοδα για την ελληνική οικονομία. Οι ίδιοι έλκονται από υψηλής ποιότητας, πολυτελή ή premiumτουριστικά καταλύματα. Φυσικά κάποιοι αναζητούν και τα all-inclusive θέρετρα, ενώ πολλοί Γάλλοι τουρίστες αναζητούν περισσότερο ατομικές επιλογές με υψηλή ποιότητα.

Όλοι γνωρίζουμε ότι η ελληνική τουριστική βιομηχανία έχει μεγάλες δυνατότητες. Νομίζω ότι είναι δίκαιο να πούμε ότι, σε κάποιο βαθμό, έχει γίνει μεγάλη προσπάθεια και επενδύσεις για την ανάπτυξη του μαζικού τουρισμού. Θέλω να πω ότι πρέπει να ληφθεί μέριμνα για όλα τα γούστα. Νομίζω ότι οι Έλληνες το έχουν αναπτύξει αυτό με έναν έξυπνο τρόπο. Θεωρώ – αυτό είναι μια προσωπική άποψη – ότι, σε σύγκριση με άλλες μεσογειακές χώρες, οι Έλληνες επιχειρηματίες έχουν καταφέρει να αναπτύξουν την τουριστική βιομηχανία της χώρας χωρίς να καταστρέψουν το προϊόν. Η Ελλάδα παραμένει γενικά μια παρθένα χώρα με τη φιλοξενία και το όμορφο τοπίο να μην έχουν υποστεί καμία ζημιά. Σπάνια βλέπεις ένα υπέροχο σκηνικό να έχει χαλάσει τελείως από τα ογκώδη κτίρια. Έτσι έχει υπάρξει ανάπτυξη, αλλά μπορεί να επιτευχθεί πολύ περισσότερο στον τομέα του premium τουρισμού. Είναι προφανές ότι ο καθένας το έχει συνειδητοποιήσει αυτό – η κυβέρνηση, η βιομηχανία και οι επενδυτές που είναι παρόντες και έτοιμοι να δράσουν, συμπεριλαμβανομένων και των Γάλλων επενδυτών και των μεγάλων ξενοδοχειακών ομίλων.

 

Ποια ελληνικά προϊόντα βρίσκονται στις πρώτες θέσεις των προτιμήσεων των Γάλλων;

Τα τρόφιμα ασφαλώς κατέχουν τις πρώτες θέσεις των ελληνικών εξαγωγών προς τη Γαλλία. Αρκετά ελληνικά αγροτικά προϊόντα έχουν εξαιρετική φήμη για την ποιότητά τους στη Γαλλία, και δικαίως βέβαια. Στη συνέχεια έρχεται ο τομέας της κλωστοϋφαντουργίας και όλα τα προϊόντα που σχετίζονται με τις ιχθυοκαλλιέργειες. Πιστεύω ότι η Ελλάδα είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας στη γαλλική αγορά και ο υπ’ αριθμόν ένα προμηθευτής προϊόντων ιχθυοκαλλιέργειας. Επίσης αρκετές ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις εξάγουν σε εξειδικευμένους τομείς, όπως μηχανολογικό εξοπλισμό, ηλεκτρικές συσκευές καθώς και μεταλλουργικά προϊόντα. Βλέπετε ότι υπάρχει μια διαφοροποίηση, παρ’ ότι δεν υπάρχει μεγάλη βάση, που σημαίνει ότι υπάρχει αρκετός χώρος για ανάπτυξη καθώς οι ελληνικές εταιρείες γίνονται όλο και πιο ενεργές προς τον εξαγωγικό προσανατολισμό τους έχοντας παράλληλα στήριξη από την ελληνική κυβέρνηση και τα θεσμικά όργανα, όπως το Ελληνογαλλικό Εμπορικό Επιμελητήριο. Εμείς θα βοηθήσουμε όσο περισσότερο μπορούμε τις ελληνικές επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται να εξαγάγουν προς τη Γαλλία και τις γαλλικές επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται να δραστηριοποιηθούν στην Ελλάδα.

 

Υπάρχει ενδιαφέρον για επενδυτική δραστηριότητα από γαλλικές εταιρείες την παρούσα χρονική στιγμή;

Ναι, οι επενδύσεις συνεχίζονται. Θα σταθώ σε ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα επενδύσεων από γαλλικές εταιρίες. Μια πολύ σημαντική επένδυση έγινε στο τέλος του περασμένου έτους στον τομέα των βιομηχανικών μετάλλων, με την απόκτηση, από τον γαλλικό όμιλο Imerys, της ελληνικής εταιρείας S&B. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αγορά από γαλλική εταιρεία στην Ελλάδα από το 1999 ως σήμερα. Ο γαλλικός όμιλος επένδυσε σχεδόν 800 εκατ. ευρώ για αυτή τη συμφωνία.

Οι γαλλικές επιχειρήσεις είναι συνέταιροι ή συμμετέχοντες σε διάφορες ιδιωτικοποιήσεις που έγιναν πρόσφατα. Η VINCI, για παράδειγμα, ήταν ένας από τους φιναλίστ στο πλαίσιο της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης δεκατεσσάρων περιφερειακών αεροδρομίων. Ως εκ τούτου, πολλοί όμιλοι επιχειρήσεων παρατηρούν την ελληνική αγορά, η οποία προσφέρει σήμερα πολλές ευκαιρίες, και θα συνεχίσει να το πράττει. Πιστεύω ότι η πολιτική αβεβαιότητα ή οι ταραχές πρέπει να μείνουν στην άκρη, διότι πρόκειται για μια χώρα που παρουσιάζει δυνατότητες για τους επενδυτές.

Παρατηρώντας γενικότερα, οι ελληνικές εταιρείες ψάχνουν να αναπτυχθούν στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένης και της Γαλλίας. Θα αναφέρω δύο παραδείγματα. Η ελληνική εταιρεία γαλακτοκομικών προϊόντων «Δωδώνη» έχει δημιουργήσει ένα franchise στη Γαλλία, η εταιρεία Cocomat έχει επίσης παρουσία στη Γαλλία. Νομίζω ότι η Cocomat είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα μιας ελληνικής επιχείρησης που έχει καταφέρει να προωθήσει τον εαυτό της ως μια εταιρεία που προσφέρει υψηλή ποιότητα και αυθεντικότητα που της επιτρέπει να ανοίξει με επιτυχία αγορές στο εξωτερικό.

 

Οι καλλιτέχνες μπορούν να παίξουν ρόλο στην περαιτέρω ανάπτυξη των διεμρών σχέσεων;

Οι καλλιτέχνες και οι διανοούμενοι πάντοτε διαδραμάτιζαν σημαντικό ρόλο στις σχέσεις των δύο χωρών. Για παράδειγμα, η Ελληνογαλλική Σχολή «Ευγένιος Ντελακρουά» έχει πάρει το όνομά της από το διάσημο ζωγράφο. Οι ζωγραφιές του για τη σφαγή της Χίου, καθώς και τα ποιήματα του Λόρδου Βύρωνα της Αγγλίας, είναι αυτές που παρουσίασαν στην Ευρώπη τα δεινά του ελληνικού λαού υπό τον οθωμανικό ζυγό. Ήταν προπαγάνδα της τέχνης. Έτσι, από την αρχή, οι διανοούμενοι και οι καλλιτέχνες έχουν παίξει σημαντικό ρόλο. Ωστόσο, όπως είπα και πριν, υπάρχουν πολλά ιδρύματα στην Αθήνα που εργάζονται για την ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ της Γαλλίας και της Ελλάδας. Ενδεικτικά αναφέρω το Γαλλικό Ινστιτούτο στην Ελλάδα. Επίσης αναφέρω το Lycee Francais, ένα ελληνογαλλικό λύκειο που περιλαμβάνει ένα ελληνικό τμήμα, με πολλούς Έλληνες μαθητές. Επίσης η Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, η οποία είναι μια σημαντική παρουσία και πολύ παλιά. Το Γαλλικό Επιμελητήριο συνεργάζεται με όλους αυτούς τους οργανισμούς. Εμείς συνδιοργανώνουμε εκδηλώσεις που εξυπηρετούν όλες τις πτυχές της ζωής. Έτσι νομίζω ότι η απάντηση στην ερώτησή σας είναι «ναι».

Η οικονομία δεν είναι ένα κλειστό κουτί που υπάρχει ανεξάρτητα από τους άλλους τομείς της ζωής. Η οικονομία είναι συνδεδεμένη με την κοινωνία. Για παράδειγμα, το περασμένο έτος συμβάλαμε στη διοργάνωση ενός φόρουμ για τις γαλλόφωνες επιχειρήσεις, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα. Ο πρώην πρωθυπουργός κ. Αντώνης Σαμαράς, πολλοί υπουργοί, δημοσιογράφοι, ακαδημαϊκοί, συγγραφείς και, φυσικά, τα μέλη της επιχειρηματικής κοινότητας συμμετείχαν σε αυτό. Έχουμε επίσης συμβάλει και σε άλλες εκδηλώσεις όπου συνυπήρχαν πολιτικοί, διανοούμενοι και επενδυτές. Ένας από τους ρόλους του Επιμελητηρίου είναι να διοργανώνει αυτού του είδους τις εκδηλώσεις, ώστε όλοι αυτοί οι διαφορετικοί κόσμοι να συναναστραφούν με απώτερο σκοπό την ανταλλαγή ιδεών και την πρόοδο.

 

Ποιοι είναι οι στόχοι σας ως εμπορικού επιμελητηρίου για το 2015;

Το πρώτο που θα έλεγα είναι να γιορτάσουμε την 130ή επέτειό μας, ένα γεγονός πολύ σημαντικό για μας. Όταν ένας θεσμός διαρκεί στο πέρασμα των χρόνων, αυτό σημαίνει ότι οι στόχοι του έχουν επιτευχθεί με συνέπεια, όπως έχει συμβεί και με εμάς. Στόχος μας είναι να συνεχίσουμε να εκπροσωπούμε τα επιχειρηματικά συμφέροντα και των δύο χωρών – αυτό είναι πολύ σημαντικό, καθώς είμαστε διμερές επιμελητήριο –, να βελτιωθεί η εικόνα της Γαλλίας στην Ελλάδα και να ενισχυθεί η κατανόηση μεταξύ των δύο χωρών. Αυτό κατά πάσα πιθανότητα θα είναι ένας πολύ σημαντικός ρόλος για εμάς εφέτος λαμβάνοντας υπόψη και τις πολιτικές εξελίξεις. Ελπίζουμε να κρατήσουμε την τόνωση των δεσμών μεταξύ των δύο εθνών και να υποστηρίξουμε και τις γαλλικές και τις ελληνικές εταιρείες που ενδιαφέρονται να επενδύσουν η μία στη χώρα του άλλου.

Καθώς έχουμε εισέλθει σε μια περίοδο αλλαγών και ίσως και αβεβαιότητας, ο ρόλος του Ελληνογαλλικού Εμπορικού Επιμελητηρίου είναι να εξασφαλίσει ότι οι εταιρείες στη Γαλλία θα εξακολουθήσουν να γνωρίζουν τις ευκαιρίες που προσφέρει η χώρα αυτή και ότι δεν έχουν χαθεί τομείς όπως ο τουρισμός και οι υποδομές. Η Ελλάδα βρίσκεται σε ιδανική θέση ώστε να καθιερωθεί ως ένα τοπικός κόμβος μεταξύ της Μέσης Ανατολής, της Ευρώπης και της Νότιας Μεσογείου. Έτσι οι δυνατότητες υπάρχουν. Πρέπει να βεβαιωθούμε ότι οι γαλλικές επιχειρήσεις είναι ενήμερες γι’ αυτές τις δυνατότητες, παρ’ όλη την κάλυψη από τα ΜΜΕ σχετικά με τα βραχυπρόθεσμα γεγονότα, που δεν είναι πάντα θετική, και ότι αυτές οι ευκαιρίες δεν χάνονται από τους ανταγωνιστές. Αυτό είναι το τελευταίο πράγμα που θα ήθελα να τονίσω. Ζούμε σε έναν ανταγωνιστικό κόσμο και δεν είναι μόνο για τη Γαλλία και την Ελλάδα. Αν η Γαλλία δεν εκμεταλλευθεί τις ευκαιρίες στην Ελλάδα, οι υπόλοιποι παρατηρητές θα το κάνουν. Και είναι βέβαιον ότι θα αδράξουν τις ευκαιρίες, είτε πρόκειται για τους φίλους μας από τη Γερμανία, την Αγγλία, τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης ή νέες οικονομίες. Οι Κινέζοι είναι σαφώς πολύ δραστήριοι στην Ελλάδα, και αυτό είναι καλό για αυτούς. Επενδυτές από τη Μέση Ανατολή ψάχνουν και αυτοί για ευκαιρίες. Έτσι, αν οι Γάλλοι δεν εκμεταλλευθούν αυτές τις ευκαιρίες, τότε άλλοι θα το κάνουν και, κατά τη δική μου άποψη, θα είναι κρίμα.

 

Σας ευχαριστώ πολύ για την παρουσία σας.

Σας ευχαριστώ, ήταν δική μου η ευχαρίστηση.