Ξεκίνησε ως προμηθευτής  της κατορθώνοντας μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα να του ανατεθεί το τιμόνι της επιχείρησης.  Πήρε μία εταιρία που είχε καταγραφεί στην κοινή γνώμη ως «η αλυσίδα σουπερ μάρκετ της υψηλής κοινωνίας» για να την μετατρέψει στην αλυσίδα με τις πιο ανταγωνιστικές τιμές από όλες τις αλυσίδες σουπερμάρκετ.  Σήμερα διευθύνει την συγκεκριμένη επιχείρηση που ως το τέλος του 2011 θα απασχολεί  πάνω από 11.000 εργαζόμενους ενώ ο ίδιος μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα στην Ελλάδα, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, τη Σερβία, την Αλβανία και τη Βοσνία Ερζεγοβίνη.

Στα 58 του νοιώθει έφηβος  ενώ δεν κρύβει την απορία του για τους φίλους του που φλερτάρουν με την ιδέα ή έχουν ήδη βγει στη σύνταξη. Ο κύριος Μαχαίρας, διευθύνων σύμβουλος της ΑΒ Βασιλόπουλος  είναι εδώ και μας ξεδιπλώνει μία ενδιαφέρουσα επιχειρηματική ιστορία. Μιλά στο www.statbank.gr για την  Ελλάδα της κρίσης υποστηρίζοντας ότι «υπάρχουν ιδέες που μπορούν όχι απλώς να ανακόψουν την ύφεση αλλά να δώσουν  στην χώρα μία ισχυρή αίγλη». Τις ιδέες αυτές καταθέτει στη σύντομη συνομιλία που είχαμε μαζί του.

Γιατί, όμως, νοιώσαμε την ανάγκη αυτής της συνομιλίας; Διότι ο κ. Μαχαίρας και η επιχείρηση που διευθύνει αποτελούν ισχυρή απόδειξη ότι στην χώρα μας – η υπόληψη της οποίας  τόσο έχει σπιλωθεί -  γίνονται εξαιρετικά  σπουδαία πράγματα. Το ενδιαφέρον μάλιστα είναι ότι ταλαντούχος κ. Μαχαίρας το πετυχαίνει όντας στο τιμόνι μιας επιχείρησης που κατά 100% ελέγχεται από βέλγικα κεφάλαια. «Ξέρετε τι έχουμε πετύχει όλα αυτά τα χρόνια;» λέει ο κ. Μαχαίρας μιλώντας στο www.statbank.gr «πετύχαμε να πείσουμε τους Βέλγους να επενδύσουν από το 1992 ως σήμερα συνολικά κεφάλαια 800 εκατομμυρίων ευρώ στην Ελλάδα. Στην πραγματικότητα όλα τα κέρδη τους επανεπενδύθηκαν στη χώρα μας. Το λέω αυτό διότι δεν είναι αυτονόητη μια τέτοια συμπεριφορά  …  για τις ξένες  αλυσίδες που δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά».

***

The beggining

Η ιστορία «ξεκινά» κάπου το 1998. Είναι η εποχή που ο κ. Μαχαίρας έχει ήδη πάρει το τιμόνι του  «ΑΒ Βασιλόπουλου» στα χέρια του, υλοποιώντας το στόχο του να κάνει πράξη το σλόγκαν «ΑΒ Βασιλόπουλος και του πουλιού το γάλα & σε προσιτές τιμές».  Θέλοντας λοιπόν να συζητήσει με έναν πολύ δικό του άνθρωπο την απόφαση για αλλαγή ρότας της επιχείρησης «ΑΒ» καλεί τον Γεράσιμο Βασιλόπουλο  – πατριάρχη της φερώνυμης αλυσίδας – σε μία διαδρομή που οδηγεί σε μια περιοχή ψηλά στην Πετρούπολη.

«Τι με έφερες εδώ πάνω; Να δω τα πρόβατα;» αναρωτήθηκε ο  Γεράσιμος Βασιλόπουλος  για να πάρει την απάντηση:  «Ρίξτε μια ματιά στο λεκανοπέδιο. Που είναι τα μαγαζιά μας; Αν προσέξετε είμαστε σε ένα τμήμα του λεκανοπεδίου Αττικής που δεν ξεπερνά το 7% της έκτασής του».  Ήταν μία εποχή που οι εκπρόσωποι των αλυσίδων σουπερμάρκετς επέλεγαν τις πιο «καλές» περιοχές, θέτοντας σε δεύτερη προτεραιότητα τις λαϊκές γειτονιές. Ο κ. Μαχαίρας αρχίζει να εξηγεί στον συνομιλητή του το σχέδιό του για μία αλυσίδα που δεν θα ντρέπεται για τον πελάτη της που είναι χαμηλότερης εισοδηματικής τάξης.

Ο κ. Μαχαίρας έβαλε λοιπόν μπροστά το σχέδιό του. Έτσι, στο τέλος του 1998 η επιχείρηση – μετά τη στροφή στο ευρύ κοινό  -  καταγράφει  μία αύξηση πωλήσεων της τάξης του 35%. Στη πραγματικότητα αυτή είναι η μία πλευρά του νομίσματος. Η άλλη αφορά τους προμηθευτές της αλυσίδας. «Οι ανταγωνιστικές τιμές και το αγκάλιασμα των «δυτικών συνοικιών» ήταν η μία κατεύθυνση» λέει ο κ. Μαχαίρας  προσθέτοντας «η άλλη κατεύθυνση ήταν η αλλαγή ρότας στον τομέα των προμηθευτών μας: από το εξωτερικό προσανατολιζόμαστε στους έλληνες παραγωγούς».

Η αλήθεια είναι ότι τα 270 άτομα που έχουν το καθημερινό αλισβερίσι με τους 1.800 προμηθευτές της αλυσίδας  χρειάζεται να ξεπερνούν καθημερινά  πολλά εμπόδια ώστε να οδηγούν τις προδιαγραφές των προϊόντων τους στο ύψος των απαιτήσεων της αλυσίδας «ΑΒ».  Ενδεικτική είναι η περίπτωση δημοτικής τυροκομικής επιχείρησης της Ίου με την οποία από κοινού βρέθηκε λύση εξοικονόμησης πόρων έτσι ώστε να εκσυγχρονιστεί η παραγωγή και  η ποιότητα των προϊόντων της να ανέβει σε πολύ υψηλά επίπεδα. «Όταν ξεκίνησαν οι συζητήσεις με το δήμαρχο η ποιότητα των προϊόντων του τυροκομείου δεν ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητική. Έτσι, οι άνθρωποί μας δούλεψαν με τους εκπροσώπους της δημοτικής επιχείρησης. Βρέθηκαν οι πόροι, βελτιώθηκαν οι προδιαγραφές και σήμερα η συγκεκριμένη εταιρία δεν διαθέτει τα προϊόντα της μόνον στα δικάμας ράφια αλλά και άλλων εταιριών λιανικής».

Στην πραγματικότητα η στήριξη της εγχώριας παραγωγικής βάσης δείχνει να αποτελεί έναν από τους κεντρικούς στόχους της διοίκησης του «ΑΒ» ο επικεφαλής της οποίας υποστηρίζει: «η δράση μας στηρίζεται σε τρεις αρχές: πρώτον στην εντιμότητα των συναλλαγών, δεύτερον, στη στήριξη των συνεργατών μας που δεν «πουλάμε» ποτέ και τρίτον, στήριξη των ελληνικών προϊόντων με σκοπό να γίνουν γνωστά όχι μόνο στη χώρα μας αλλά και στο εξωτερικό».

Το 100% ελληνικό management του «ΑΒ» συνεχίζει να υλοποιεί τον κεντρικό του στόχο που είναι η δημιουργίας μιας εθνικής αλυσίδας από την Ορεστιάδα ως την Κέρκυρα και από την Ρόδο ως την Ιεράπετρα. «Στο τέλος του χρόνου θα έχουμε 250 μαγαζιά ενώ ο στόχος μας για την επόμενη πενταετία είναι ο αριθμός τους να ανέλθει στα 400» λέει ο κ. Μαχαίρας προσθέτοντας «μόνο στο λεκανοπέδιο Αττικής θέλουμε επιπλέον 100 μαγαζιά».

Το σχέδιο επέκτασης του δικτύου του «ΑΒ» απορροφά κάθε χρόνο κεφάλαια της τάξεως των 100 εκατομμυρίων ευρώ.

***

Το «πανεπιστήμιο»  του Α-Β

Οι καθημερινοί εμπορικοί στόχοι αλλά και οι μακροπρόθεσμοι οικονομικοί σχεδιασμοί του επιτελείου του «ΑΒ» έρχονται να συνδυαστούν με μια πολύ αξιόλογη προσπάθεια. Γίνεται λόγος για το «εσωτερικό πανεπιστήμιο» που έχει δημιουργηθεί στην επιχείρηση όπου για 6 μήνες φοιτούν εργαζόμενοι, απόφοιτοι γυμνασίου. Μάλιστα οι εργαζόμενοι αυτοί σπουδάζουν χωρίς να εργάζονται ενώτην ίδια στιγμή η εταιρία τους καταβάλλει κανονικά τις αποδοχές τους.

Το «εσωτερικό πανεπιστήμιο» της επιχείρησης, που διευθύνεται από τον κ. Βασίλη Σταύρου είναι ήδη στον τέταρτο χρόνο ενώ στο τέλος της εκπαίδευσης οι απόφοιτοι λαμβάνουν δίπλωμα, που όπως δείχνουν τα πράγματα το εκτιμά η αγορά.

«Παράλληλα με την εκπαίδευση κάθε χρόνο διενεργείται ένας διεθνής διαγωνισμός μέσω του οποίου επιλέγονται δύο εργαζόμενοι από την Ελλάδα στους οποίους δίνεται η δυνατότητα να εργαστούν για δύο χρόνια σε όποια χώρα αυτοί επιλέξουν»  λέει ο κ. Μαχαίρας προσθέτοντας «το διεθνές δίκτυο της αλυσίδας παρέχει  έτσι μία δυνατότητα εξωστρέφειας σε 25χρονα στελέχη της εταιρίας που αποκτούν με αυτόν τρόπο εργασιακές εμπειρίες στο εξωτερικό».

***

«Εάν δεν μείνουν 5 αλυσίδες δεν θα δούμε τιμές Ευρώπης»

Η ύφεση ωστόσο έχει βάλει τη σφραγίδα της σε ολόκληρο το λιανεμπόριο δημιουργώντας προβλήματα βιωσιμότητας σε αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Ένας κλάδος που έδειχνε σημαντικές αντοχές στις συνέπειες της κρίσης δείχνει να κλυδωνίζεται, μετρώντας ήδη τις πρώτες απώλειες. Μιλώντας για τις επερχόμενες εξελίξεις στον κλάδο ο κ. Μαχαίρας διατυπώνει τη θέση του δίχως περιστροφές: «η μάχη των λιανικών τιμών θα καθορίσει σε σημαντικό βαθμό την εξέλιξη στον ανταγωνισμό. Πρακτικώς εάν δεν μείνουν 5 αλυσίδες δεν πρόκειται ποτέ να δούμε τιμέςΕυρώπης στα ελληνικά σούπερ μάρκετς. Τα χαμηλότερα επίπεδα τιμών θα προκύψουν κυρίως από τις συνέργειες και λιγότερο από την πίεση προς τους προμηθευτές».

Η πολυδιάσπαση του λιανεμπορίου έχει ψως συνέπεια την αντίστοιχη πολυδιάσπαση πόρων στον τομέα διαχείρισης αποθεμάτων (logistics). Σύμφωνα λοιπόν με τον συνομιλητή μας η ύπαρξη λίγων αλυσίδων θα επέτρεπε την ύπαρξη μεγάλων οργανωμένων μονάδων logistics πράγμα που θα δημιουργούσε μεγάλες οικονομίες κλίμακος, γεγονός που θα περνούσε στις τελικές τιμές. «Δείτε ο ΑΒ προγραμματίζει επενδύσεις της τάξεως πολλών εκατομμυρίων ευρώ μόνον στον τομέα των logistics μέχρι στιγμής πάνω 100 εκ. Ξέρετε τι αποτέλεσμα θα έχει αυτό; Από 7% το κόστος θα πέσει στο 3%, με αποτέλεσμα να ωφεληθεί ο καταναλωτής».

Σοβαρό θέμα στον ανταγωνισμό των σούπερ μάρκετς είναι επίσης οι διαφορές τιμών μεταξύ του κέντρουκαι της περιφέρειας. «Ο Α-Β είναι η μοναδική αλυσίδα που έχει τις ίδιες τιμές σε όλα τα καταστήματά της πανελλαδικά». Με την διαπίστωση αυτή ξεκινά τη συζήτηση για τον ανταγωνισμό ο συνομιλητής μας που όπως ο ίδιος αναφέρει «στην υπόλοιπη αγορά καταγράφονται διαφορές ως και 7% ανάμεσα στην Αθήνα και τις επαρχιακές πόλεις».

***

3 ενδιαφέρουσες ιδέες

Τι σκέφτεται, όμως ο κ. Μαχαίρας για τα γενικότερα θέματα  της οικονομίας χώρας; Τι λύσεις προτείνει ένας άνθρωπος των επιχειρήσεων, που εκτός των άλλων έλαβε από την ΕΕΔΕ τον τίτλο Manager of the Year;  Όταν κάποιος έχει πετύχει – και σίγουρα ο κ. Μαχαίρας το έχει πράξει – στη δκή του επιχείρηση ασφαλώς δικαιούται να έχει μια άποψη για τον τρόπο εξόδου από την κρίση της χώρας. Άλλωστε ο ίδιος διαχειρίζεται καθημερινά μικρότερες ή μεγαλύτερες κρίσεις στην καθημερινότητά του ομίλου που διευθύνει.

«Κατά την ταπεινή μου γνώμη οι τομείς που πρέπει να στηριχθούν είναι η ναυτιλία, ο τουρισμός, τα αγροτικά προϊόντα και η εκπαίδευση» λέει ο κ. Μαχαίρας εξηγώντας «αυτοί οι τέσσερις τομείς αποτελούν συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας μας. Επιτρέψτε μου λοιπόν να θέσω μερικά ερωτήματα:

Πρώτον, δεν θα μπορούσε ο χώρος του πρώην αεροδρομίου στο Ελληνικό να γίνει μία tax free περιοχή που θα συγκέντρωνε την ελληνόκτητη αλλά και παγκόσμια  ναυτιλία; Οι έλληνες εφοπλιστές έχουν αποδείξει τη δεινότητά τους στην παγκόσμια ναυτιλία. Γιατί να φιλοξενούνται σε άλλες πρωτεύουσες; Η δημιουργία ενός τέτοιου κέντρου το μόνο που θα απαιτούσε θα ήταν γενναία κυβερνητική στάση στήριξης των επιχειρήσεων και ελάχιστους πόρους.

Δεύτερον, η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει ο βιολογικός παράδεισος της Ευρώπης. Τα εξαιρετικά ποιοτικά αγροτικά προϊόντα μας θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν τα καλύτερα προϊόντα άλλων χωρών στις ξένες αγορές εάν γίνονταν βιολογικά. Η λύση είναι απλή: σταματάμε τις εισαγωγές λιπασμάτων. Σε δύο χρόνια τα βιολογικά προϊόντα που δημιουργούνται πλασάρονται στις ξένες αγορές με μία λιανική τιμή ως και 20% υψηλότερη των σημερινών. Αυτό θα δημιουργούσε τρομακτικά έσοδα.

Τρίτον, η εκπαίδευση μπορεί να γίνει το δυνατό χαρτί της ελληνικής οικονομίας. Μπορούν να επιλεγούν κάποιες περιοχές της χώρας όπου σε συνεργασία με ξένα πανεπιστήμια θα δημιουργηθούν συγκεκριμένες κατευθύνσεις. Για παράδειγμα δεν θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα διεθνές ενεργειακό πανεπιστήμιο στην περιοχή της Πτολεμαίδας; Δεν θα μπορούσε να δημιουργηθεί μία διεθνής Ιατρική Σχολή στην Αλεξανδρούπολή; Γιατί οι ξένοι φοιτητές να διδάσκονται την Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία στις σκοτεινές αίθουσες των αγγλοσαξονικών πανεπιστημίων και όχι στην ηλιόλουστη Ελλάδα;

Του Σπύρου Κτενά